Mjini Algiers, mjadala kuhusu adhabu ya kifo umerejea katikati ya mijadala ya umma baada ya miaka kadhaa ya kusitishwa kwa utekelezaji wake kwa vitendo. Serikali sasa inataka kupanua matumizi yake kwa uhalifu unaochukuliwa kuwa mbaya sana, jambo linaloweza kuzua tena utata kuhusu uwiano kati ya usalama wa umma, haki ya jinai na ahadi za kimataifa.
Muswada wawasilishwa baada ya mioto iliyosababisha vifo
Waziri wa Sheria wa Algeria, ambaye pia ni mtunza mihuri ya serikali, Lotfi Boudjemaa, aliwasilisha Jumatatu, 21 Septemba 2026, muswada wa kurekebisha Kanuni ya Adhabu mbele ya Kamati ya Masuala ya Kisheria, Utawala, Uhuru na Haki za Binadamu ya Bunge la Kitaifa la Watu.
Muswada unapendekeza kuweka adhabu ya kifo kwa baadhi ya uhalifu wa uchomaji moto na kwa utekaji nyara wa watoto. Unawalenga si wahusika wakuu pekee, bali pia watu wanaodaiwa kuchochea, kufadhili au kupanga vitendo hivyo. Adhabu inaweza kuwa kali zaidi pale utekaji nyara unapoambatana na mateso, unyanyasaji wa kingono au ukatili.
Hatua hii inakuja baada ya mioto iliyosababisha vifo iliyokumba wilaya kadhaa za kaskazini mwa Algeria kati ya tarehe 26 na 30 Agosti 2026. Mamlaka ziliwasilisha baadhi ya mioto hiyo kama vitendo vya uhalifu. Hivyo, muswada unajibu wito wa kisiasa wa kuchukua msimamo mkali uliotolewa katika ngazi za juu za serikali.
Katika maelezo yake mbele ya wabunge, waziri alitetea hatua za jinai zinazolenga kulinda usalama, utulivu wa umma na uthabiti wa jamii. Pia alisisitiza kuwa wanaoweza kuwajibishwa ni pamoja na waliopanga uhalifu na waliotoa msaada wa kifedha au vifaa, si walioutekeleza pekee.
Hata hivyo, kuwasilishwa kwa muswada hakumaanishi kuwa masharti hayo mapya yameanza kutumika. Muswada lazima upitie utaratibu wa bunge, uchunguzwe katika kikao cha bunge, kisha uwasilishwe katika hatua za kutangazwa kuwa sheria zinazotakiwa na sheria za Algeria.
Mabadiliko katika mwelekeo wa Algeria
Algeria bado ina adhabu ya kifo katika sheria zake. Hata hivyo, hakuna mtu aliyenyongwa nchini humo tangu mwaka 1993. Mahakama huendelea mara kwa mara kutoa hukumu za kifo, lakini hazitekelezwi. Hali hii ni sawa na kusitishwa kwa adhabu hiyo kwa vitendo, yaani kusimamishwa kwa muda mrefu bila kuifuta kisheria.
Nchi hiyo pia imeunga mkono juhudi za kimataifa za kusitisha utekelezaji wa hukumu za kifo duniani. Kwa hiyo, kupanua adhabu ya kifo kwa makosa mapya kutakuwa ni kuachana na mwelekeo huo, ingawa muswada haujaweka masharti ya kuanza tena mara moja kwa utekelezaji wa hukumu hizo.
Kulingana na takwimu zilizochapishwa na Amnesty International za mwaka 2025, wakati huo angalau watu 273 walikuwa wamehukumiwa kifo nchini Algeria. Shirika hilo pia lilirekodi hukumu 11 mpya za kifo katika mwaka huo. Takwimu hizi zinaonyesha kuwa kusitishwa kwa utekelezaji hakukuiondoa adhabu ya kifo katika mfumo wa haki wa Algeria.
Kisa cha awali cha Julai 2025 pia kina uzito katika mjadala huu. Wakati huo, matumizi ya adhabu ya kifo yalipanuliwa na kujumuisha makosa kadhaa yanayohusiana na biashara ya dawa za kulevya. Muswada mpya utaendeleza mwelekeo huo kwa kuongeza uhalifu unaohusiana na mioto na utekaji nyara wa watoto.
Vyama vyalaani upanuzi wa adhabu ya kifo
Asasi za Algeria na za kimataifa zinazotetea haki za binadamu zinataka kusitishwa kwa adhabu ya kifo, hali ambayo imekuwepo tangu 1993, kuendelee. Zinaamini kuwa hatua kali za jinai zinaweza kuchukuliwa bila kutumia adhabu ya kifo.
Wasiwasi wao wa kwanza unahusu hatari ya hukumu isiyo ya haki. Katika kesi ya uchomaji moto, kuthibitisha nia ya uhalifu, kuwatambua waliopanga na kutofautisha uwajibikaji wa moja kwa moja na msaada usio wa moja kwa moja kunaweza kuhitaji uchunguzi mrefu unaowapa pande zote nafasi ya kujibu. Baada ya hukumu isiyoweza kubatilishwa kutekelezwa, nafasi ya kurekebisha kosa huwa ndogo.
Asasi hizo pia zinahoji namna muswada ulivyoandikwa. Kuwajumuisha watu wanaochochea, kufadhili au kupanga uhalifu kunaweza kuimarisha mapambano dhidi ya mitandao ya uhalifu. Lakini hilo linahitaji ufafanuzi sahihi, ushahidi thabiti na usimamizi huru wa taratibu. Bila dhamana hizo, ufafanuzi mpana wa kosa la jinai unaweza kuongeza malalamiko na pingamizi.
Mjadala huu pia unahusu wajibu wa serikali katika kuzuia majanga. Baada ya mioto, kuwaadhibu wanaoshukiwa kuisababisha hakutatui peke yake masuala yanayohusu uangalizi wa misitu, vifaa vya kuzima moto, kutoa tahadhari kwa wakazi na kuhamisha watu kutoka maeneo yaliyo hatarini.
Masuala haya huathiri maeneo kwa namna tofauti. Wakazi wa vijijini na wa maeneo yenye misitu hukumbwa moja kwa moja na upotevu wa nyumba, mazao na shughuli za kujipatia kipato. Mijini, mjadala hujikita zaidi katika kuwalinda watoto, ufanisi wa polisi na kasi ya utoaji haki. Kwa hiyo, hatua za umma zinapaswa kuchanganya kinga, uchunguzi na msaada kwa waathiriwa.
Mjadala unaovuka mipaka ya Algeria
Suala hili linaibuka katika muktadha wa Afrika Kaskazini, ambako nchi kadhaa zimehifadhi adhabu ya kifo katika sheria zao huku zikitumia moratoriamu za viwango tofauti. Hivyo, Algeria inakabiliwa na mvutano wa kikanda kati ya wito wa adhabu kali dhidi ya uhalifu mbaya zaidi na kuongezeka kwa wito wa kukomesha adhabu ya kifo.
Katika ngazi ya Umoja wa Afrika, suala hili linahusiana na mijadala kuhusu dhamana za kimahakama, ulinzi wa watoto na kuheshimu haki za msingi. Algeria ni mwanachama wa Mkataba wa Kimataifa wa Haki za Kiraia na Kisiasa. Mkataba huo unaweka masharti makali kuhusu matumizi ya adhabu ya kifo, na tafsiri inayotolewa na vyombo vya Umoja wa Mataifa inaelekea kuizuia itumike kwa uhalifu mbaya zaidi pekee, ambao kwa kawaida huhusishwa na mauaji ya kukusudia.
Hatua zitakazofuata katika mchakato wa bunge zitakuwa muhimu. Wabunge watalazimika kufafanua makosa yanayohusika, kiwango cha ushahidi kinachohitajika na dhamana zinazotolewa kwa washtakiwa. Serikali pia italazimika kujibu swali kuu: jinsi ya kuimarisha ulinzi wa watu na maeneo bila kugeuza hatua ya kipekee kuwa adhabu ya kawaida ya jinai ?
Mjini Algiers na katika wilaya zilizokumbwa na mioto, mjadala hauhusu tu ukali wa adhabu. Pia unahusu imani katika taasisi, ubora wa uchunguzi na uwezo wa serikali kuzuia majanga kabla haijalazimika kuyaadhibu.



