Huko Eastleigh, mtaa wa kibiashara jijini Nairobi, familia bado zinasubiri habari huku vikosi vya uokoaji vikichunguza rundo la zege na chuma. Wiki moja baada ya jengo lililokuwa likijengwa kuanguka, kupatikana kwa mwili wa kwanza kumeashiria hatua yenye uchungu, lakini hakujakomesha shughuli za utafutaji.
Utafutaji unaendelea katika eneo gumu Nairobi
Jengo hilo lilianguka Ijumaa, tarehe 23 Oktoba 2026, katika mtaa wa Eastleigh, kaskazini-mashariki mwa mji mkuu wa Kenya. Ijumaa, tarehe 30 Oktoba, waokoaji waliupata mwili wa mwanamke chini ya vifusi. Utambulisho wake ulikuwa bado unathibitishwa, hasa kupitia vipimo vya DNA, kulingana na habari zilizoripotiwa na vyombo vya habari vya Kenya.
Idadi ya watu ambao bado hawajulikani waliko ilikuwa 16 siku ya Ijumaa, kwa mujibu wa mamlaka zilizonukuliwa na vyombo kadhaa vya habari. Idadi hiyo imebadilika kadiri siku zilivyopita, wakati vikosi vikihakiki taarifa zilizotolewa na watu wa karibu wa waliopotea. Kwa hiyo, inapaswa kueleweka kuwa ni hesabu ya kufikia tarehe hiyo, wala si idadi ya mwisho.
Waokoaji walikuwa wamewaokoa watu wanne wakiwa hai katika siku za kwanza baada ya ajali. Hakuna manusura mwingine aliyetolewa kwenye vifusi tangu Jumamosi, tarehe 24 Oktoba, kwa mujibu wa taarifa zilizopatikana. Vifaa vya picha za joto vilivyotolewa na timu ya China vilikuwa vimegundua watu wawili chini ya vifusi mapema wiki hiyo. Hata hivyo, ugunduzi huo pekee haukuweza kuthibitisha hali yao.
Operesheni zinafanyika katika eneo lenye msongamano, kukiwa na tani nyingi za vifaa vya ujenzi na sehemu chache za kufikia. Uwepo wa jengo jirani na hatari zinazohusiana na uthabiti wa vifusi vinatatiza kazi ya vikosi. Kamera za joto zinaweza kusaidia kutambua vyanzo vya joto, lakini haziwezi kuchukua nafasi ya kuwafikia wahanga moja kwa moja wala kuwatambua.
Jengo lilitumiwa kabla ya ukaguzi unaohitajika
Ujenzi ulikuwa bado unaendelea jengo hilo lilipoanguka. Hata hivyo, biashara zilizokuwa kwenye ghorofa za chini, hasa ghorofa ya chini na orofa ya chini ya ardhi, zimeripotiwa kuwa tayari zilikuwa zinafanya shughuli. Gavana wa Nairobi, Johnson Sakaja, alisema mradi huo haukuwa na vibali vya ujenzi vinavyohitajika na kwamba majengo hayo yalikuwa yakitumiwa kinyume cha sheria.
Gavana pia alikumbusha kuwa kanuni zinahitaji ukaguzi na kutolewa kwa cheti cha matumizi kabla ya jengo kufunguliwa kwa umma. Hati hiyo inathibitisha kuwa ukaguzi unaotakiwa kisheria umefanywa. Hata hivyo, mazingira kamili ya kuporomoka kwa jengo na iwapo kuna wahusika wanaopaswa kuwajibika bado yanahitaji kubainishwa na uchunguzi husika.
Taarifa za awali wakati mwingine zinatofautiana kuhusu idadi kamili ya ghorofa za jengo hilo. Baadhi ya taarifa zinasema lilikuwa na ghorofa 18, huku nyingine zikirejelea ngazi 16 au zaidi ya ghorofa kumi zilizokuwa zikijengwa. Tofauti hiyo peke yake haitoshi kuhitimisha kuwa hesabu ilikosewa: idadi ya ngazi zilizoidhinishwa, zilizojengwa na zilizokamilika inaweza kutofautiana kulingana na maelezo. Mamlaka na wachunguzi watalazimika kuweka wazi vipengele hivyo.
Familia za waliopotea zimepiga kambi karibu na eneo hilo kwa siku kadhaa, zikisubiri habari. Baadhi zinasema zinahofia kuwa wapendwa wao huenda hawakupona baada ya kupita kwa saa 72 za kwanza, ambazo mara nyingi huchukuliwa kuwa kipindi muhimu sana katika shughuli za utafutaji. Hata hivyo, muda huo hauwezi kubainisha hatima ya mtu aliyenaswa. Mamlaka hazijatangaza mwisho wa shughuli za utafutaji.
Zaidi ya uokoaji, suala la ukaguzi wa maeneo ya ujenzi
Janga hilo limeweka katikati ya mjadala namna vibali, ukaguzi na vyeti vya matumizi vinavyotekelezwa Nairobi. Tangazo la gavana kuhusu vibali vilivyokosekana limeibua swali kuhusu ukaguzi wa umma. Hata hivyo, halitoshi kubaini chanzo cha kitaalamu cha jengo kuanguka, ambacho kitahitaji kuchunguzwa kwa kuzingatia michoro ya ujenzi, vifaa, mbinu za ujenzi na wajibu wa wahusika mbalimbali.
Tofauti hii ni muhimu kwa wakazi na wataalamu wa sekta hiyo. Ikiwa majengo yatafunguliwa kabla ya kukaguliwa, wafanyakazi, wafanyabiashara na wateja wanaweza kukabiliwa na hatari ambazo hawawezi kuzitathmini. Kwa upande mwingine, timu za ujenzi, waendelezaji na wamiliki hawawezi kutangazwa kuwajibika kwa kutegemea tu tamko la kisiasa: matokeo ya uchunguzi yanapaswa kuwekwa wazi na kuchunguzwa.
Eastleigh ni kitovu cha biashara chenye shughuli nyingi, ambako biashara za rejareja, huduma na miradi ya ujenzi mijini hukutana. Kwa hiyo, kuporomoka kwa jengo kunawaathiri watu walio ndani yake na wengine: biashara jirani zinaweza kusitisha shughuli, wafanyakazi wakapoteza siku za kazi na wakazi wakaathiriwa na vizuizi vilivyowekwa kuzunguka eneo hilo. Madhara husambaa kwa namna tofauti kulingana na kama mtu anategemea mshahara, duka dogo au shughuli isiyo rasmi.
Shirika la Msalaba Mwekundu la Kenya, polisi, huduma za umma na mamlaka za Nairobi zinashiriki katika shughuli za utafutaji au kufuatilia watu walioripotiwa kupotea. Uratibu wao ni muhimu ili kulinganisha orodha, kuzifahamisha familia na kuepuka kutoa taarifa za haraka zisizothibitishwa. Idadi za awali zinazotangazwa baada ya janga zinaweza kuwa na majina yaliyorudiwa au ya watu walioondoka eneo hilo kabla ya ajali.
Suala la mijini linalohusu zaidi ya mji mkuu
Suala hili linahusu kwanza Nairobi na taasisi za Kenya zinazohusika na mipango miji, ujenzi na usalama. Pia ni sehemu ya hali halisi ya kikanda: miji ya Afrika Mashariki inakua na kupokea makazi, biashara na miundombinu mipya. Jumuiya ya Afrika Mashariki (EAC), shirika la kikanda linaloijumuisha Kenya na nchi kadhaa jirani, haichukui nafasi ya mamlaka za kitaifa katika kutoa vibali. Hata hivyo, usalama wa majengo na ubora wa miundombinu ni masuala yanayohusu miji yote ya eneo hilo.
Kwa Kenya, changamoto ya sasa ni mbili: kuendeleza utafutaji na kubaini ukweli. Hatua zinazofuata ni kumtambua mwathiriwa, kuthibitisha idadi ya watu ambao bado hawajapatikana na kusubiri hitimisho la uchunguzi kuhusu vibali na ujenzi. Namna Nairobi itakavyoweka matokeo hayo wazi itaathiri imani ya familia, wakazi wa eneo hilo na watumiaji wa majengo katika ukaguzi wa maeneo ya ujenzi.
Taarifa kuhusu kupatikana kwa mwili na hesabu ya waliopotea zimelinganishwa kati ya ripoti za The Standard na The Star. Siku za kwanza za operesheni pia zimeandikwa na People Daily.



