Kupata wingi wa viti nchini Morocco hakumaanishi tu kujumlisha viti. Pia kunahitajika makubaliano kuhusu vipaumbele vya serikali inayotarajiwa kushughulikia ajira, huduma za umma na uwekezaji. Chama cha Uhalisi na Usasa (PAM) kimepata washirika watatu, lakini makubaliano yao bado yanapaswa kugeuzwa kuwa mpango na timu ya mawaziri.
Muungano wa wabunge 207, viti tisa zaidi ya kiwango kinachohitajika
Tarehe 13 Oktoba, PAM, Chama cha Istiqlal, Muungano wa Kisoshalisti wa Vikosi vya Umma (USFP) na Chama cha Maendeleo na Ujamaa (PPS) vilitangaza kuunda wingi wa wabunge. Kwa pamoja, vina viti 207 kati ya 395 vya Baraza la Wawakilishi. Wingi kamili umewekwa kuwa viti 198.
Mgawanyo huo unaonyesha kuwa PAM ina wabunge 97, Istiqlal 65, USFP 26 na PPS 19. Jumla hiyo inalingana na matokeo yaliyotangazwa baada ya uchaguzi wa bunge wa tarehe 23 Septemba. Muungano wa Kitaifa wa Wanaojitegemea (RNI), uliokuwa unaongoza serikali iliyomaliza muda wake na kupata viti 66, haujiungi na muungano huu.
Waziri Mkuu, Fatima Ezzahra El Mansouri, sasa anapaswa kuendelea kuunda timu yake. Mfalme Mohammed VI alimteua tarehe 29 Septemba na kumpa jukumu la kuongoza mashauriano baada ya PAM kushinda. Makubaliano kati ya vyama yanatoa fursa kwa kila kimoja kupendekeza wagombea wa nyadhifa za uwaziri na vyama kujadiliana kuhusu mpango wa pamoja.
Matokeo na tangazo la muungano zimeripotiwa na vyombo vya habari vya Morocco SNRT News na Hespress. Tovuti rasmi ya Maroc.ma imethibitisha makubaliano ya vyama hivyo vinne. Vyombo vya habari vya kimataifa pia vimeripoti matokeo na uteuzi wa Waziri Mkuu.
Matokeo ya uchaguzi yanafungua mazungumzo
Uchaguzi uliiweka PAM mbele, lakini haukuipa peke yake wingi unaohitajika kuunda serikali. Viti vyake 97 vinaifanya kuwa kundi kubwa zaidi katika Baraza, lakini ilihitaji kupata washirika kadhaa. Muungano uliotangazwa unajumuisha vyama vyenye historia na misimamo tofauti: Istiqlal, chama cha zamani cha uzalendo; USFP, kilichotokana na vuguvugu la kisoshalisti; na PPS, ambacho pia kina mizizi katika mrengo wa kushoto wa Morocco.
Uamuzi huu hauendelezi tu timu ya serikali iliyomaliza muda wake. RNI, iliyoshika nafasi ya pili baada ya kuongoza serikali iliyotangulia, inabaki nje ya wingi uliotangazwa. Muundo huu unagawa upya majukumu bungeni: vyama hivyo vinne vitalazimika kuratibu misimamo yao, huku wabunge wasio wanachama wa muungano wakiunda upinzani wa bunge.
Nchini Morocco, mfalme humteua Waziri Mkuu kutoka chama kilichoshika nafasi ya kwanza katika uchaguzi wa bunge, kwa mujibu wa kifungu cha 47 cha Katiba. Kuunda wingi wa wabunge bado ni muhimu ili kupitisha miswada na kuunga mkono shughuli za serikali. Katiba ya Morocco ya mwaka 2011 inaweka utaratibu huo. Kwa hiyo, tangazo la makubaliano kati ya vyama ni hatua muhimu ya kisiasa, lakini lenyewe halimaanishi kuwa serikali imeundwa kikamilifu.
Kuanzia mwafaka wa kisiasa hadi vipaumbele vya kila siku
Changamoto ya muungano itakuwa kubadili idadi ya wabunge wake kuwa maamuzi yenye mshikamano. Vyama vimetangaza kuwa vitatayarisha mpango wa serikali, lakini masuala ya kuafikiana bado hayajaamuliwa: mgawanyo wa wizara, ratiba ya mageuzi na ahadi za bajeti. Wapiga kura wataweza kuipima serikali mpya kwa matokeo halisi, si kwa uwiano tu kati ya vyama.
Mahitaji hayatofautiani kila mahali. Katika miji mikubwa, upatikanaji wa ajira, makazi na usafiri unaathiri maisha ya kila siku. Katika maeneo yenye miji michache, upatikanaji wa huduma za afya, shule na miundombinu bado ni suala kuu. Wafanyakazi wa uchumi usio rasmi, ambao si mara zote hupata ulinzi sawa na waajiriwa waliosajiliwa, pia wataathiriwa na hatua kuhusu mapato na hifadhi ya jamii.
Serikali mpya pia italazimika kusimamia uwekezaji mkubwa uliotangazwa nchini Morocco, hasa ule unaohusiana na maandalizi ya Kombe la Dunia la soka la mwaka 2030, litakaloandaliwa kwa pamoja na Hispania na Ureno. Miradi hii inaweza kuchochea shughuli za kiuchumi na kuboresha miundombinu. Hata hivyo, athari yake itategemea jinsi itakavyogawanywa kati ya maeneo, gharama yake na uwezo wake wa kuzalisha ajira endelevu. Changamoto itakuwa kuoanisha miradi hiyo na matumizi yanayoathiri kaya moja kwa moja.
Suala la kitaifa katika ujirani wa Maghreb
Mabadiliko haya yanatokea katika kiwango cha kitaifa, lakini pia yako ndani ya muktadha wa kikanda. Morocco ni mwanachama wa Muungano wa Maghreb ya Kiarabu (UMA), ulioanzishwa mwaka 1989 pamoja na Algeria, Libya, Mauritania na Tunisia. Lengo la shirika hili ni kukuza ushirikiano kati ya nchi jirani za Afrika Kaskazini. Muungano wa wabunge hauathiri wenyewe mahusiano ya kikanda, lakini sera za kiuchumi na kidiplomasia za serikali ijayo zitaathiri namna Rabat inavyotetea maslahi na ushirikiano wake.
Serikali pia italazimika kuiwakilisha Morocco katika mijadala ya bara zima, hasa ndani ya Umoja wa Afrika. Kwa sasa, hatua inayofuata ya karibu ni ya ndani: kufafanua mpango, kugawa majukumu na kupata uungwaji mkono unaohitajika bungeni. Viti 207 vinaipa miungano hiyo nafasi ya viti tisa zaidi ya wingi kamili. Nafasi hiyo inaiwezesha kuanza, lakini uthabiti wa shughuli zake utategemea uwezo wa vyama hivyo vinne kutimiza makubaliano yao hata baada ya tangazo.



