Mzigo wa kilo 1,700 ulikamatwa mbali na bandari, mashariki mwa Mauritania. Tukio hilo linaangazia changamoto halisi kwa Nouakchott: kuzuia njia za kuvuka mipaka za Sahel kutumiwa kusafirisha dawa za kulevya kati ya nchi jirani.
Njia ya ndani ya nchi ndiyo kiini cha uchunguzi
Operesheni hiyo ilifanyika katika eneo la Daché, mkoa wa Hodh Ech Chargui, karibu na mpaka wa Mali. Kwa mujibu wa polisi wa Mauritania, gari aina ya Toyota Hilux lilikuwa limebeba kokeni hiyo. Raia wawili wa kigeni walikamatwa. Uraia wao na nchi zinazodhaniwa kuwa chanzo na mwisho wa safari ya mzigo huo hazikutangazwa.
Polisi wanasema Ofisi Kuu ya Kupambana na Dawa za Kulevya iliufuatilia mtandao huo kwa miezi mitatu kabla ya operesheni. Washukiwa hao wawili waliwasilishwa kwa mwendesha mashtaka siku ya Alhamisi, Novemba 19, 2026. Kwa mujibu wa mamlaka, wachunguzi pia wanawatafuta watu wengine watatu wanaodaiwa kuwa na uhusiano na mtandao huo. Tarehe kamili ya kukamatwa kwa mzigo haikutajwa.
Taarifa kuhusu uzito wa mzigo, eneo na hatua za kisheria zinazofuata zinafanana katika taarifa ya polisi iliyoripotiwa na chombo cha habari cha Mauritania Rim Now, shirika la habari la Afrika nzima APA na Agence France-Presse. Hata hivyo, ukubwa wa mtandao huo na nia zake bado ni madai ya polisi na kauli zinazohusishwa na washukiwa, kwa sasa.
Kesi hiyo iangaliwe katika muktadha wa njia za kikanda
Hodh Ech Chargui inapakana na Mali na iko katika eneo ambako mipaka hutenganisha maeneo mapana na jamii zilizounganishwa na biashara za muda mrefu. Njia zilizotajwa na polisi zinadaiwa kupita kando ya mipaka ya mashariki na kaskazini-mashariki mwa Mauritania. Mamlaka hazijathibitisha njia nzima wala nchi zinazohusika.
Mauritania ni mwanachama mshiriki wa ECOWAS, jumuiya ya ushirikiano wa Afrika Magharibi, baada ya kujiondoa katika jumuiya hiyo mwaka 2000. Pia ina uhusiano na Umoja wa Maghreb ya Kiarabu. Nafasi yake kati ya Sahel na Maghreb inafanya ushirikiano wa polisi na mahakama kuvuka mipaka kuwa muhimu hasa katika kesi hii. Hata hivyo, nafasi hiyo pekee haiwezi kutumiwa kubaini mzigo ulikuwa unaelekea wapi.
Usafirishaji haramu wa kokeni Afrika Magharibi hauishii kwenye njia za baharini. Uchambuzi wa ENACT, mpango unaohusu uhalifu uliopangwa barani Afrika, unaeleza matumizi ya njia za nchi kavu za Sahel na njia zinazounganisha maeneo ya pwani na nchi za kaskazini mwa bara. Utafiti huo pia unaangazia kuwa makamatwa makubwa katika Sahel hutokea mara chache, hivyo kufanya hitimisho kuhusu mwelekeo wa usafirishaji haramu kwa kutegemea operesheni moja kuwa la kubahatisha.
Rekodi imetangazwa, lakini bado si kipimo cha usafirishaji haramu
Polisi wanasema tani 1.7 zilizokamatwa ndizo kiasi kikubwa zaidi kuwahi kurekodiwa katika ukanda huo. Kauli hii inapaswa kuhusishwa na mamlaka: vyanzo vya umma vilivyopitiwa havitoi hifadhidata kamili inayowezesha kuthibitisha kwa kujitegemea nafasi hiyo ya kikanda. Hata hivyo, takwimu ya kilo 1,700 imeripotiwa kwa namna inayolingana na vyombo vya habari vya Mauritania na vya Afrika nzima.
Kiasi kilichokamatwa ni kikubwa sana ikilinganishwa na tukio la hivi karibuni lililotokea nchini humo. Juni 2023, ofisi ya mwendesha mashtaka mkuu ilitangaza kukamatwa kwa meli iliyokuwa imebeba kilo 1,218 za kokeni katika maji ya Mauritania, katika operesheni iliyofanywa kwa kushirikiana na jeshi la majini na forodha. Kesi hiyo ilihusu njia ya baharini, ilhali tukio la sasa linahusu usafirishaji wa nchi kavu mashariki mwa nchi.
Kulinganisha operesheni hizo mbili hakutoshi kuthibitisha kuwa usafirishaji haramu unaongezeka. Kiasi kinachokamatwa hupima shughuli za mitandao hiyo na pia uwezo wa vyombo vya dola kugundua mzigo. Hakionyeshi ni sehemu gani ya mizigo inayopita bila kukaguliwa, wala kama mzigo huo ulikuwa umekusudiwa soko la Mauritania. Polisi wanasema washukiwa wametaja nchi jirani kuwa chanzo na nyingine kuwa mwisho wa safari; maelezo hayo bado yanahitaji kuthibitishwa katika mchakato wa kisheria.
Hatua zinazofuata zitategemea uchunguzi na ushirikiano
Changamoto ya haraka kwa serikali ni kubaini nani aliyepanga usafirishaji huo, jinsi mzigo ulivyovuka mipaka na viungo gani vya usafirishaji vilivyotumika. Kukamatwa kwa watu waliotajwa hakumaanishi, peke yake, kwamba mtandao mzima umevunjwa. Kwa mujibu wa polisi, msako wa kuwatafuta watu watatu wanaodaiwa kuhusishwa na kesi hiyo bado unaendelea.
Kwa wakazi wa mikoa ya mashariki, hatua za kiusalama zinapaswa pia kulinda safari na biashara za kawaida. Mamlaka hazikutangaza vizuizi vya jumla vinavyohusiana na operesheni hiyo. Ni muhimu kutofautisha njia za uhalifu na shughuli za kila siku za wakazi wa maeneo ya mpakani, bila kuvichukulia kuwa kitu kimoja.
Kwa kiwango cha Afrika Magharibi, tukio hili linakumbusha kuwa njia za usafirishaji zinaweza kuunganisha pwani, Sahel na Maghreb. Ushirikiano kati ya polisi, forodha na mahakimu utakuwa muhimu ili kuchunguza zaidi ya watu wanaodhaniwa kusafirisha mzigo. Hatua inayofuata inayoweza kuthibitishwa itakuwa maendeleo ya mchakato wa kisheria na kubainishwa kwa watu wengine wanaotafutwa, iwapo watatambuliwa.



