Mabadiliko ya uongozi wa Movement for the Renaissance of Cameroon (MRC) mjini Yaoundé yanafungua hatua mpya kwa mojawapo ya vyama vya upinzani vinavyoonekana zaidi nchini humo. Hata hivyo, kuchaguliwa kwa Tiriane Balbine Noah hakumalizi mara moja masuala ya mshikamano wa ndani, kutambuliwa kisiasa na maandalizi ya chaguzi zijazo.
Mchakato wa kumrithi kiongozi uliofanyika katika hali ya mvutano
Tarehe 17 Oktoba 2026, MRC ilifanya mkutano mkuu wa dharura katika makao yake makuu mjini Yaoundé. Tiriane Balbine Noah alichaguliwa kuwa mwenyekiti, kwa mujibu wa vyombo kadhaa vya habari vya Cameroon. Amemrithi Maurice Kamto, aliyeondoka kwenye uongozi wa chama tarehe 8 Septemba, pamoja na makamu wake wa kwanza, Mamadou Mota.
Mkutano huo ulihitaji stakabadhi ya kiutawala iliyoruhusu kufanyika kwake. Hati hiyo iliyotolewa na mamlaka za eneo iliwezesha chama kuendelea na mkutano mkuu licha ya mvutano kuhusu namna ulivyoandaliwa. Kwa katibu wa kitaifa Joseph Emmanuel Ateba, kuipata hati hiyo kulihitimisha juhudi ambazo MRC iliziona kuwa ngumu. Chama kinasema kimekuwa kikikabiliwa na vikwazo tangu kilipoanzishwa. Huo ni msimamo wake wa kisiasa na, peke yake, si hitimisho huru kuhusu wajibu wa dola.
Mchakato wa kumrithi kiongozi uliwasilishwa kwanza kama ushindani kati ya Tiriane Balbine Noah na Pierre Emmanuel Binyam. Hata hivyo, Binyam na baadhi ya wanatimu wake walitangaza kujiondoa siku chache kabla ya kura, wakilalamikia ukiukaji wa taratibu katika mchakato na orodha ya wapiga kura. Malalamiko hayo yametolewa na timu yake; taarifa zilizopatikana hazitoshi kuthibitisha kwa uhuru ukubwa wake. Hivyo Noah alibaki mgombea pekee wakati wa mkutano mkuu.
Kura hiyo inahitimisha miaka kumi na minne ya uongozi wa Kamto. Vyombo vya habari vya Cameroon vimethibitisha matokeo yake, lakini taarifa zao hazikubaliani zote kuhusu idadi ya wapiga kura na kura zilizopigwa. Kwa hiyo, ni vyema kutaja matokeo yaliyotangazwa bila kutoa jumla isiyo na uhakika. Maandishi ya awali yalitaja wajumbe 1,200 waliopaswa kupiga kura, idadi ambayo haipaswi kuchanganywa na idadi ya kura zilizopigwa.
Chama kinachopaswa kuimarisha mshikamano wake
Changamoto ya kwanza kwa mwenyekiti mpya itakuwa kuunganisha MRC baada ya mabadiliko ya uongozi yaliyogubikwa na mzozo. Kujiondoa kwa mgombea aliyelalamikia ukiukaji wa taratibu kumeacha maswali ya ndani bila majibu, ingawa uchaguzi ulifanyika. Uongozi utahitaji kudumisha ari ya wanachama huku ukijibu wasiwasi kuhusu kanuni za uteuzi, uwazi wa kura na nafasi ya mitazamo tofauti ndani ya chama.
Katika hotuba yake, Noah aliwapongeza wanachama ambao, kwa maneno yake, walilipa gharama ya kujitolea kwao kwa kupoteza uhuru, usalama au maisha yao. Kauli hiyo inaeleza simulizi ya kisiasa ya chama na kumbukumbu ya wanachama wake. Haitoi hesabu iliyothibitishwa ya wahanga. Hali ya kitaifa inajumuisha vipindi vya mvutano kati ya MRC na mamlaka, hasa baada ya uchaguzi wa urais wa 2018 na maandamano yaliyofuata. Hata hivyo, kila tukio linapaswa kuelezwa kwa kuzingatia ukweli wake, bila kuyachukulia maandamano yote kama sehemu ya tukio moja.
Mwenyekiti mpya pia atalazimika kuufanya uongozi wa chama uwe chombo cha kuhamasisha watu nje ya mji mkuu. Viongozi wa kitaifa wanaweza kuweka mwelekeo wa kisiasa, lakini uwepo wa chama katika maeneo mbalimbali hutegemea timu za eneo husika, rasilimali zilizopo na uwezo wa kuzungumza na wapiga kura katika mikoa. Wanachama wa mijini, matawi ya miji ya pili kwa ukubwa na wafuasi walio mbali na vituo vya siasa hawakabiliwi na vikwazo sawa wanaposhiriki katika shughuli za chama.
MRC tayari imetangaza nia ya kujiandaa kwa chaguzi za mitaa za 2027. Matarajio hayo ni muhimu katika kupima ushawishi wake nje ya mikutano ya kitaifa. Hata hivyo, tarehe rasmi za uchaguzi hazipaswi kuhitimishwa kutokana na tangazo hilo la chama: ratiba huamuliwa na mamlaka husika za uchaguzi. Kwa chama, changamoto itakuwa kuchagua wagombea wake, kuimarisha matawi yake na kuwashawishi wapiga kura kwamba sera zake zinajibu mahitaji yao ya kila siku.
Umuhimu wa kitaifa katika eneo lenye taasisi tofauti
Mabadiliko ya uongozi yanafanyika katika mfumo wa kisiasa ambamo mamlaka ya utendaji bado yanatawaliwa na Cameroon People’s Democratic Movement. Upinzani unakabiliwa na changamoto zinazozidi suala la kumrithi kiongozi: kupata maeneo ya kufanyia mikutano, kushiriki katika uchaguzi chini ya masharti yanayokubaliwa na wahusika, na kuamini taratibu za uchaguzi. MRC inakosoa vikwazo inavyosema inakabiliwa navyo; mamlaka hayaonekani katika taarifa zilizopo kuwa zimekubali tuhuma hizo kwa namna hiyo. Kwa hiyo, kutokubaliana huko kunapaswa kuhusishwa na wahusika waliovieleza.
Kikanda, Cameroon ni mwanachama wa Jumuiya ya Kiuchumi na Kifedha ya Afrika ya Kati (CEMAC), inayozikutanisha nchi sita kwa ajili ya ushirikiano wa kiuchumi na kifedha. Shirika hilo haliamui kuhusu siasa za ndani za vyama vya Cameroon. Kwa hiyo, mabadiliko haya yana umuhimu hasa kitaifa, ingawa mwenendo wa upinzani wa Cameroon unafuatiliwa katika Afrika ya Kati, ambako vyama, taasisi na ratiba za kisiasa hutofautiana kutoka nchi moja hadi nyingine.
Kuchaguliwa kwa Noah pia ni hatua katika uwakilishi: amekuwa mwanamke wa kwanza kuongoza MRC. Jambo hilo ni muhimu, lakini halitoshi kupima mamlaka halisi atakayokuwa nayo. Uwezo wake wa kuwa na ushawishi utategemea vyombo vya chama, timu yake, uhusiano wake na Kamto na maamuzi yatakayofanywa kuhusu chaguzi zijazo. Changamoto ya haraka ni kuhakikisha mabadiliko haya ya uongozi yanakubaliwa na wanachama, wakiwemo wanaopinga mchakato huo.
Miezi ijayo itaonyesha iwapo timu mpya itachapisha kanuni zilizo wazi, kudumisha mazungumzo ya ndani na kujiandaa kwa uchaguzi bila kuchanganya ratiba inayotamaniwa na ratiba iliyothibitishwa. Kwa wananchi wa Cameroon, kipimo halisi kitakuwa uwezo wa MRC kubadili uhamasishaji wake kuwa uwepo wa kudumu katika serikali za mitaa na katika mijadala ya kisiasa ya kitaifa.



