Kisangani, ishara ya kiafya zaidi ya kurejea tu nyumbani
Katika mlipuko wa Ebola, kupona kwa mgonjwa kuna umuhimu sawa na kutokea kwa kisa kipya. Kunazipa familia moyo, lakini pia kunakumbusha kwamba virusi bado vinaenea, wakati mwingine kimyakimya, katika vitongoji ambako imani katika huduma za afya inaweza kuyumba. Hivyo, mjini Kisangani, Tshopo, kuruhusiwa kutoka kwa mgonjwa wa kwanza aliyepona kunaleta matumaini, bila kuondoa hatari.
Mkoa wa Tshopo haujatengwa na maeneo mengine ya nchi. Ni sehemu ya mwenendo mpana unaoathiri mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, huku Ituri ikiwa kitovu cha awali cha mlipuko uliotangazwa Mei 2026. Shirika la Afya Duniani (WHO) limethibitisha kuwa huu ni mlipuko wa 17 wa Ebola kurekodiwa nchini DRC tangu 1976, jambo linalokumbusha uzito wa ugonjwa huu katika mfumo wa afya wa Kongo.
Katika hali hii, kila mgonjwa anayeondoka katika kituo cha matibabu akiwa katika hali nzuri huwa pia kielelezo kwa timu za eneo husika. Inaonyesha kwamba kumtenga mgonjwa, kumfuatilia na kumpa matibabu haraka kunaweza kubadili matokeo ya kiafya, mradi afike mapema katika kituo kinachofaa. Changamoto si ya kitabibu pekee. Pia ni ya kijamii, kwa kuwa jamii zinapaswa kushawishiwa kuwa kutafuta matibabu haraka ndilo jambo bora zaidi la kufanya.
Mgonjwa amethibitishwa kupona, lakini mkoa bado uko chini ya shinikizo
Alhamisi, Julai 17, mjini Kisangani, mgonjwa mwenye umri wa miaka 37 aliondoka katika kituo cha matibabu kilicho katika Hospitali ya Cinquantenaire baada ya timu za kukabiliana na mlipuko kutathmini kuwa matokeo ya uchunguzi wake yaliridhisha. Maafisa wa afya wa mkoa walimkabidhi cheti cha kuruhusiwa kutoka hospitalini katika hafla iliyoandaliwa katika mji mkuu wa Tshopo. Sasa mgonjwa huyo anarudi katika manispaa ya Lubunga, ambako ufuatiliaji wa kitabibu utaendelea nyumbani.
Kuondoka kwake hakufuti takwimu zinazoendelea kuzitia wasiwasi mamlaka za afya. Kufikia sasa, Tshopo imerekodi visa vitano vilivyothibitishwa vya Ebola, vikiwemo vifo vitatu, kwa mujibu wa takwimu zilizotolewa katika mkoa huo. Kisangani, kwa upande wake, imejumuishwa katika mpango wa kukabiliana na mlipuko baada ya kuthibitishwa kwa visa vilivyoingizwa kutoka Ituri, katika maeneo kadhaa ya afya ya jiji hilo.
Katika ngazi ya taifa, hali imeenea katika maeneo mengi. WHO ilisema Julai 14 kwamba visa vilikuwa vimeripotiwa katika maeneo 46 ya afya yaliyoko katika mikoa mitano: Ituri, Kivu Kaskazini, Kivu Kusini, Haut-Uele na Tshopo. Shirika hilo liliripoti jumla ya visa 20 vilivyothibitishwa na vifo vitatu vilivyothibitishwa, pamoja na kisa kimoja kinachokisiwa kuwa cha Ebola kilichosababisha kifo. Takwimu hizi zinaonyesha kuwa mlipuko wa awali tayari umeenea nje ya eneo ulipoanzia.
Katika hali kama hii, kupona kwa mgonjwa mmoja hakupaswi kuficha kazi iliyobaki. Timu zinapaswa kuwatafuta waliokuwa na mawasiliano naye, kufuatilia taarifa za tahadhari, kuthibitisha dalili na kudumisha mnyororo wa kinga. Kisangani, vituo vya ukaguzi vimeimarishwa, huku mkoa ukijaribu kupunguza safari zenye hatari katika njia zinazounganisha Tshopo na Ituri.
Jukumu muhimu la manusura katika kukabiliana na mlipuko
Kisa cha Assani Denis Maurice kinaonyesha ukweli unaojulikana kuhusu milipuko ya Ebola nchini DRC: manusura wanaweza kuwa washirika muhimu wa afya ya umma. Mara nyingi ushuhuda wao una nguvu zaidi kuliko ujumbe wa taasisi. Wanajua maana ya kutengwa, hofu, kusubiri matokeo na kurejea nyumbani baada ya kupokea matibabu. Katika maeneo ambako uvumi huenea haraka, ushuhuda huu wa mtu aliyepitia hali hiyo una umuhimu mkubwa.
Mamlaka za afya pia zinakumbusha kuwa kupona kiafya hakumalizi tahadhari zote. Ufuatiliaji wa mara kwa mara unapaswa kuendelea, hasa ili kupunguza hatari yoyote iliyobaki ya maambukizi. Hili ni suala nyeti, kwa sababu wakati mwingine manusura hukabiliwa na unyanyapaa, ilhali wanaweza kuwa na jukumu kuu katika kuhamasisha jamii na kuhimiza watu kukubali huduma za afya.
Waziri wa afya wa mkoa alisisitiza kuwa ufuatiliaji huo utaendelea, akisema kuwa mgonjwa aliyepona ataendelea kusaidiwa baada ya kurejea kwa familia yake. Ujumbe wa aina hii pia unalenga kurejesha imani kati ya wananchi na huduma za afya. Mashariki mwa nchi, imani hiyo ni suala muhimu, kwa sababu kuhama kwa lazima, ukosefu wa usalama na upatikanaji usio sawa wa vituo vya afya tayari vinatatiza juhudi za kukabiliana na mlipuko.
Mkoa wa Tshopo, ukiwa na Kisangani kama kitovu cha mijini, uko kwenye makutano ya mienendo kadhaa. Kuna safari za kibiashara, mabadilishano kati ya mikoa na njia zinazoelekea Ituri. Pia kuna shughuli za kila siku za kiuchumi, ambazo kwa kiasi kikubwa si rasmi na zinategemea watu kusafiri. Hatua kali mno za afya zinaweza kudhoofisha shughuli hizo, lakini uzembe wowote unaweza kuharakisha kuenea kwa virusi. Huo ndio uwiano ambao mamlaka zinajaribu kudumisha.
Tahadhari ya Kongo, lakini pia ya kikanda
Madhara ya mlipuko huu yanaenea nje ya Tshopo. WHO iliutangaza mlipuko huo kuwa dharura ya afya ya umma yenye umuhimu wa kimataifa kuanzia Mei 17, 2026, ishara kwamba kuenea kwa virusi kunahitaji uratibu unaovuka mipaka ya Kongo. Ugonjwa huo tayari umevuka mipaka ya kiutawala ya ndani na kufikia mikoa kadhaa, huku uwezekano wa kuenea kuvuka mipaka ya nchi ukizidisha wasiwasi wa kikanda.
Kwa Kinshasa, kuna changamoto mbili. Kwanza, ni kuendeleza juhudi za kukabiliana na mlipuko katika mikoa iliyoathiriwa. Pili, ni kuzuia mlipuko huo kuchochea wimbi jipya la kutoiamini taasisi za umma, kama ilivyotokea wakati wa migogoro ya awali ya afya. DRC ina uzoefu unaotambulika katika kukabiliana na Ebola, lakini uzoefu huo unahitaji kuhuishwa, kufadhiliwa na kuendana na hali halisi ya maeneo husika.
Katika kiwango cha bara, hali hii inakumbusha jambo muhimu: dharura za afya hazidhibitiwi maabara pekee. Pia hupigwa katika masoko, vitongoji, njia za usafiri na vituo vya afya vya huduma za msingi. Hapo ndipo kasi ya kugundua ugonjwa, ubora wa ufuatiliaji na uwezo wa mamlaka kuwashawishi wananchi bila kutumia nguvu huamuliwa. Kwa DRC, mgonjwa huyu wa kwanza kupona na kuruhusiwa kutoka hospitalini ni habari njema. Kwa juhudi za kukabiliana na mlipuko, ni hatua moja tu.



