Faili ya afya inayoweza kufikiwa katika idara kadhaa inaweza kuzuia vipimo kurudiwa na kumsaidia daktari kumfuatilia mgonjwa kwa muda mrefu. Nchini Tunisia, ahadi hii inategemea zaidi uwezo wa hospitali kutumia zana zinazooana, salama na zinazopatikana kwa kweli kuliko tangazo la ushirikiano.
Mradi wa Tunisia ulioanza tayari
Afya ya kidijitali si mradi mpya kwa Tunis. Mwaka 2012, Tunisia ilianzisha jaribio katika hospitali sita za umma kwa msaada wa wataalamu wa Hispania. Lengo lilikuwa kukusanya taarifa za afya za mgonjwa katika faili moja badala ya kuzihifadhi kando katika idara mbalimbali.
Awamu ya pili, iliyotekelezwa kuanzia 2015 hadi 2017 kwa ufadhili wa Umoja wa Ulaya wa euro milioni moja, ililenga kupanua mfumo huo hadi vituo vingine kumi. Taasisi ya Kimataifa na ya Ibero-Amerika ya Utawala na Sera za Umma (FIIAPP), pamoja na huduma za afya za Hispania, ilisema kuwa hospitali 16 zilikuwa zimeingiza mfumo huo kufikia mwisho wa programu. Tathmini ya programu ya hospitali ya Tunisia na Hispania pia ilihusu usimamizi wa masuala ya kitabibu na kiuchumi, yaani kuoanisha taarifa za matibabu na gharama.
Tangu wakati huo, Wizara ya Afya ya Tunisia imeendeleza miradi kadhaa ya kidijitali. Programu inayoungwa mkono na Shirika la Maendeleo la Ufaransa (AFD), iliyoanzishwa mwaka 2019 na kufadhiliwa kwa mkopo wa euro milioni 27.3, inajumuisha faili za afya za kielektroniki, nyaraka za kidijitali na zana za tiba kwa njia ya simu katika hospitali za umma. Lengo lililotangazwa pia ni kupunguza tofauti za upatikanaji wa huduma za afya kati ya maeneo. Maelezo ya programu ya afya ya kielektroniki ya AFD yanafafanua vipengele vyake.
Madrid, mshirika anayewezekana, si mfano wa kuiga
Jumatatu, tarehe 2 Novemba 2026, Waziri wa Afya Mustapha Ferjani alikutana mjini Tunis na balozi wa Hispania, Isidro Antonio González Afonso. Shirika la habari la Tunisia TAP linaripoti kuwa mazungumzo yalihusu kuendeleza hospitali ya kidijitali na faili za afya za kielektroniki. Mazungumzo hayo pia yalihusu dawa, upandikizaji wa viungo na maeneo mengine ya ushirikiano wa afya. Habari ya shirika la habari la Tunisia TAP inathibitisha tarehe na washiriki.
Mkutano huo unafungua uwezekano wa ushirikiano, lakini wenyewe si makubaliano ya ufadhili wala ratiba ya utekelezaji. Mamlaka zimetaja umuhimu wa mpango wa utekelezaji ili kubadili vipaumbele kuwa miradi halisi. Kwa hiyo, hatua zinazofuata zitapaswa kufafanua nani atakayehusika na utekelezaji, vituo gani vitahusika na jinsi mifumo iliyopo itaunganishwa.
Uzoefu wa Hispania unaweza kuleta utaalamu wa mifumo kufanya kazi kwa pamoja: uwezo wa programu na vituo mbalimbali kubadilishana taarifa za afya kwa njia inayoeleweka na salama. Hata hivyo, changamoto ya Tunisia si kunakili mfumo wa kigeni kama ulivyo. Ni kujenga zana zinazolingana na mpangilio wa hospitali za Tunisia, rasilimali zilizopo na kanuni za kitaifa za ulinzi wa data.
Teknolojia pekee haitaleta huduma karibu
Kwa wagonjwa, faili ya pamoja inaweza kurahisisha mwendelezo wa ufuatiliaji wanapohama kutoka idara moja hadi nyingine. Inaweza pia kupunguza kurudiwa kwa vipimo, ikiwa taarifa zimesasishwa na zinapatikana kwa wataalamu walioidhinishwa. Kwa timu za hospitali, mabadiliko hayo yanahitaji vifaa vipya, mafunzo na muda wa kurekebisha utendaji.
Faida hazitagawanywa zenyewe kwa usawa. Hospitali iliyounganishwa vizuri katika jiji kubwa inaweza kutumia zana hizi kwa haraka zaidi kuliko kituo cha mbali kinachokabiliwa na matatizo ya mtandao au uhaba wa wafanyakazi. Tiba kwa njia ya simu inaweza kuwaleta baadhi ya wataalamu karibu na maeneo ya ndani na vijijini, lakini haichukui nafasi ya miundombinu wala mashauriano ya ana kwa ana yanapohitajika.
Usalama wa data ni suala jingine muhimu. Faili ya kidijitali hukusanya taarifa nyeti: ufikiaji, wajibu iwapo tukio litatokea na taratibu za kushiriki taarifa lazima zifafanuliwe wazi. Kituo cha Kompyuta cha Wizara ya Afya tayari kinataja mafunzo na kutoa msaada kwa taasisi za umma kuwa sehemu ya majukumu yake. Kituo cha Kompyuta cha Wizara ya Afya hutengeneza na kusambaza mifumo ya taarifa za hospitali.
Suala la uhuru wa afya katika kanda
Mwezi Septemba na Oktoba 2026, Tunisia iliweka mageuzi ya kidijitali katikati ya mkataba wa kitaifa wa afya na mikutano ya kimataifa iliyohusu afya ya kidijitali. TAP inaripoti kuwa mamlaka zilisisitiza upatikanaji wenye usawa, ulinzi wa data na ukuzaji wa ujuzi wa kitaifa. Mwelekeo huu unaweka mazungumzo na Hispania katika muktadha mpana: ushirikiano wa nje unapaswa kuunga mkono uwezo endelevu wa Tunisia. Ahadi za Mkataba wa Kitaifa wa Afya zinaweka teknolojia ya kidijitali ndani ya lengo la huduma za afya kwa wote.
Katika eneo la Afrika Kaskazini, maamuzi haya yanaweza kuvutia nchi jirani ambazo pia zinakabiliwa na mzunguko wa wagonjwa, mgawanyo usio sawa wa wataalamu na uboreshaji wa hospitali. Umoja wa Maghreb ya Kiarabu (UMA), jukwaa la kikanda linalojumuisha Tunisia, unaweza kutoa nafasi ya mazungumzo, ingawa mkutano wa tarehe 2 Novemba ni wa nchi mbili na si sehemu ya programu ya pamoja ya Maghreb.
Kwa hiyo, kipimo halisi kinachofuata si tangazo jingine la ushirikiano, bali kupitishwa kwa mpango unaobainisha majukumu, dhamana za usiri na vituo vitakavyohusika. Hapo ndipo athari za ushirikiano uliotangazwa zitakapoweza kupimwa: ufuatiliaji endelevu zaidi kwa wagonjwa, bila kuongeza pengo kati ya hospitali za Tunis na zile za maeneo mengine.



